विपिन यादव
राजविराज । नेपालको संविधानले प्रत्येक नागरिकको सरसफाई तथा स्वच्छ खानेपानीसम्मको पहुँचलाई मौलिक हकमा व्यवस्था गरेको छ । तर सप्तरी छिन्नमस्ता गाउँपालिका–५लोखरमको मुसहर बस्तीका बासिन्दा भन्ने यो मौलिक अधिकारबाट समेत बञ्चित रहेका छन् ।
घरमा चपाकलको सुविधा नभएकोले त्यहाँका बासिन्दाहरू भाँडाकुँडा धुनेदेखि नुहाउनसम्मलाई नदीमा जानुपर्ने बाध्यता छ ।
मुसहर बस्तीमा प्राय सबै बिपन्नको बसोबास रहेको छ । दैनिकी मजदुरी गरेर छाक टार्ने उनीहरूलाई आफ्नो चपाकल राखेर पानी प्रयोग गर्न सक्ने अवस्था छैन। पचास बढी घर रहेको उक्त टोलमा चार वटा मात्रै चपाकल छ । जसबाट उनीहरू पानी खाने गरेका छन् तर भाँडाकुँडा मस्काउन उनीहरूलाई नदी नै जानुपर्ने बाध्यता रहेको एक जना स्थानीय महिलले बताइन् । घरबाट तीन चार सय मिटर टाढा दैनिकी बिहान बेलुका त्यहाँका आइमाइहरू भलुवाही नदीमा भाँडाकुँडा धुन जाने गरेका छन् ।
सो टोलमा कुनै घरमा शौचालय पनि रहेको छैन् । सो बस्तीका बासिन्दा नदीकै छेउको शौच समेत गर्ने गरेका छन् । भलुवाही नदीमा जिल्लाको सदरमुकाम राजविराजका बासिन्दाहरूले विभिन्न किसिमको फोहोर फाल्ने गर्छन् । उक्त नदीमा समेत दिशा पिसाब गर्ने गरिएको छ। नदी छेउमा दिशा गर्नेहरू कतिको दिशा सो नदीमा मिसिने गरेको छ। तरपनि बाध्यताले लोखरम मुसहर बस्तीका बासिन्दा सोही नदीमा भाँडाकुँडा धुनेदेखि नुहाउने समेत गरेका छन् ।
हाल सो टोलमा झाडापखालाको प्रकोप फैलिएको छ । झाडापखाला बिरामीको प्रारम्भिक जाँचमा त्यहाँ हैजाको आशंका पनि देखिएको छ । सरसफाई आभाव तथा फोहर पानीकै कारण त्यहाँ रोग फैलिएको स्वास्थ्य कार्यालय सप्तरीका प्रमुख डा सतिश यादव बताउँछन् ।
झाडापखाला फैलिएपछि पालिका स्वास्थ्यकर्मी र गैरसरकारी संस्थाहरू सरसफाई तथा जनचेतना फैलाउने काममा पनि लागेको छ । तर उनीहरूको लागि शुद्धपानीको मुहानको व्यवस्था गर्न कुनै सरकाको ध्यान पुगेको छैन ।
