श्रवण वत्स
राजविराज ।
हिन्दुहरुको महान पर्व विजया दशैंको छैठौं दिन आज देशभरका शक्तिपीठ तथा दशैं घरहरुमा कात्यायनी देवीको को पूजा गरिँदैछ । सप्तरी जिल्लाको विभिन्न धार्मिक स्थलहरुमा भक्तजनहरुको भिड निरन्तर बढदै गएको छ ।
दुर्गा सप्तशी कथा अनुसार कुनै समय केट नामक ऋषि थियो । उनको छोराको नाम ऋषि कात्या थियो । उनको नामको प्रसिद्ध कात्या गोत्रबाट ऋषि कात्यायनको जन्म भएको थियो । महर्षि कात्यायनको आश्रममा देवता र ऋषिहरूको कल्याणको लागि देवी कात्यायनी छोरीको रूपमा जन्मिएकी थिइन् ।
देवी कात्यायनीको दिव्य रूप सुन जस्तै उज्यालो छ । चार हातधारी माता कात्यायनीको वाहन सिंह हो । उनले एक हातमा तरवार र अर्को हातमा आफ्नो प्यारो कमल बोकेकी छिन् भने अन्य दुई हात वरमुद्रा र अभयमुद्रामा छन् ।
जब संसारमा दैत्य महिषासुरको अत्याचार धेरै बढ्यो,तब उसको नाशको लागि ब्रह्मा, विष्णु र महेशको तेज र महिमाको अंशबाट एक देवीको जन्म भयो । ऋषि कात्यायनले दुर्गा माताको कठोर तपस्या, पूजा–आराधना गर्ने र देवीको घरमा छोरीको रूपमा जन्मिने इच्छा व्यक्त गरेका थिए । त्यसपछि देवीले उनको इच्छा स्वीकार गरी जन्म लिइन् । देवी रुपी कन्याको जन्म भएको तीन दिनपछि शुक्ल सप्तमी, अष्टमी र नवमीमा ऋषि कात्यायनले उनको पूजा गरेका थिए ।
कात्यायनी माताको पूजा गर्दा नरिवल, कलश, गंगाजल, कलवा, रोली, चामल, चुन्नी, मह, धूप, दियो, घिउ आदिको प्रयोग गर्नुपर्छ । षष्ठीतिथीको दिन देवीको पुजामा महको महत्व बताइएको छ । यस दिन प्रसादमा मधु वा महको प्रयोग गर्नुपर्छ ।
